Γεώργιος Παπαδόπουλος

Θεολόγος-Φιλόλογος (αποσπ. στο Π.Ι.)

[ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ: Η κινητικότητα σχετικά με το παρόν και το μέλλον της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ο συνεχιζόμενος διάλογος ανάμεσα στην Πολιτεία και σε άμεσα εμπλεκόμενους-ενδιαφερόμενους (θεολόγοι εκπαιδευτικοί, Εκκλησία, πολιτικά κόμματα, ανεξάρτητες αρχές), ο αναπτυσσόμενος προβληματισμός για την επίδραση των θρησκευτικών παραδόσεων στην κοινωνική συνοχή, η αναγνώριση του ρόλου του μαθήματος των Θρησκευτικών στην ανάδειξη αξιών και νοήματος για τη ζωή και το κόσμο αλλά και η ανάγκη εμπλουτισμού του τόσο με νέες προτάσεις για το περιεχόμενό του όσο και σύγχρονες μεθόδους διδακτικής προσέγγισης για την αποτελεσματικότερη θρησκευτική αγωγή των νέων, καθιστούν και πάλι επίκαιρη την ανάγνωση της γνωστής από το 2006 «Σύστασης 1720 του Συμβουλίου της Ευρώπης». Πρόκειται για μια έκθεση αρχών και προτάσεων, που έτυχε έντονης κριτικής -όχι πάντοτε καλόπιστης- και επιδέχεται ασφαλώς πολλών ερμηνειών και αναλύσεων. Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια απόπειρα ερμηνείας κάποιων σημείων της Σύστασης (σημειώνονται με bold), που κατά τη γνώμη μας ενδιαφέρουν περισσότερο τη χώρα μας και όσους ασχολούνται άμεσα ή έμμεσα με την Θρησκευτική Εκπαίδευση. Βλ. επίσης το σχετικό άρθρο του Σταύρου Γιαγκάζογλου «Το Συμβούλιο της Ευρώπης και η διδασκαλία του θρησκευτικού μαθήματος στην Εκπαίδευση. Σχόλιο σε μια σύσταση» στο περιοδικό Αναλόγιον 7/2005, σ.194-195]

Έρευνα σε σχολεία της Θεσσαλονίκης και της Θράκης

της Ειρήνης Ρακιτζή

Η θρησκεία και η πίστη παίζουν σημαντικό ρόλο στον προσδιορισμό της ταυτότητας και της ετερότητας των παιδιών, καθορίζει το πώς ζουν, τις σχέσεις τους με την οικογένειά τους και τους ?άλλους?, απέναντι στους οποίους, όμως, εμφανίζουν, σε σημαντικό βαθμό, στάσεις και αντιλήψεις ρατσισμού, ακόμη και όταν συναναστρέφονται μαζί τους καθημερινά.

Μία αποκαλυπτική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Θεσσαλονίκης και της Κομοτηνής, επιβεβαιώνει ότι, η ανεκτικότητα των μαθητών στη θρησκευτική διαφορετικότητα δεν είναι δεδομένη, ωστόσο, μπορεί να επιτευχθεί στο σχολείο, τόσο μέσα από την παρέμβαση με θεατροπαιδαγωγικά προγράμματα όσο και με την υποχρεωτική θρησκευτική εκπαίδευση, που όμως δεν θα ενέχει χαρακτήρα κατηχητικό, ομολογιακό ή μύησης.

Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου
Εκδόσεις Αρμός
 
Σάββατο 24 Απριλίου 2010
Ώρα: 9.30π.μ.
στις Εκδόσεις Αρμός (Μαυροκοδράτου 11, Αθήνα)
 
Ανοιχτή Συζήτηση ? Ημερίδα
 
Ζητήματα ανανέωσης και μεταρρύθμισης στην Ορθοδοξία
 
Υπάρχει χώρος στην Ορθόδοξη Εκκλησία για ανανέωση και μεταρρύθμιση ή μήπως είναι τελικά η Ορθοδοξία ασύμβατη με το πνεύμα της αλλαγής και της μεταρρύθμισης; Έχουν λάβει μέχρι στιγμής χώρα στο πλαίσιο της ορθόδοξης παράδοσης επανερμηνείες, επαναδιατυπώσεις, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις; Ποια τα θεολογικά θεμέλια της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας και ποιοι οι ιστορικοί λόγοι που ενδέχεται να την εμποδίζουν; Ποια η σχέση μεταρρύθμισης, πρωτολογίας, εσχατολογίας; Ποια η σχέση Παράδοσης, ανανέωσης και μεταρρύθμισης; Πώς συμπλέκεται το αίτημα της μεταρρύθμισης με την επιστροφή στις πηγές και το ζήτημα της ερμηνευτικής; Ποια είναι τα σημεία και τα γεγονότα που μαρτυρούν για τη συνάντηση της Ορθοδοξίας με το σύγχρονο κόσμο και σε ποιο βαθμό συντηρείται ακόμη η ιστορική εκκρεμότητα μεταξύ Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας; Ποιες προκλήσεις θέτει ο 21ος αιώνας στην ορθόδοξη αυτοσυνειδησία και παράδοση;

Πέτρος Βασιλειάδης, καθηγητής του τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ.

[Το άρθρο αυτό αποτελεί, με ορισμένες φυσικά τροποποιήσεις, ομιλία του καθηγητή Πέτρου Βασιλειάδη σε θεολόγους εκπαιδευτικούς του Νομού Λαρίσης στις 3. 3. 2010, σε εκδήλωση που διοργάνωσαν από κοινού η Ιερά Μητρόπολη Λαρίσης & Τυρνάβου και ο σχολικός σύμβουλος της περιοχής. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πρόσφατο έργο του «Ενότητα και Μαρτυρία», Θεσσαλονίκη 2007.]

Η θρησκευτική εκπαίδευση στην Ελλάδα διέρχεται μια παρατεταμένη κρίση, για την αντιμετώπιση της οποίας κινδυνεύει να διαρραγεί η ενότητα της επίσημης εκκλησίας εξαιτίας μιας ελλιπούς γνώσης της Ορθόδοξης κατανόησης της αποστολής της Εκκλησίας. Στη σύντομη αυτή μελέτη, θα επιχειρήσω να διερευνήσω τη διαλεκτική σχέση της Εκκλησίας -αλλά και της θρησκευτικής εκπαίδευσης στα δημόσια σχολεία- με τη νεωτερικότητα, την πολυπολιτισμικότητα, την εξέλιξη και τον εκσυγχρονισμό, θέμα που μέχρι σήμερα δυστυχώς δεν έχει τύχει της δέουσας προσοχής στον ελλαδικό αλλά και στον ευρύτερο Ορθόδοξο κόσμο, που ως επί το πλείστον βρίσκεται στον ευρωπαϊκό γεωγραφικό χώρο. Κι? αυτό οφείλεται τόσο στην επιφυλακτικότητα της Εκκλησίας, αλλά και πολλών θεολόγων, να αναγνωρίσουν τα θετικά επιτεύγματα της Διαφωτισμού, δηλαδή της νεωτερικότητας, όσο και στη μη αποδοχή από τη σύγχρονη διανόηση της ύπαρξης θεσμών της προ-νεωτερικότητας, όπως η Εκκλησία, και επομένως και της δυνατότητας να διαδραματίσει και η θρησκευτική εκπαίδευση, ουσιαστικό ρόλο στη δημόσια εκπαίδευση, χωρίς αναγκαστικά να αλλοτριωθούν ή να αφομοιωθούν από τη νεωτερικότητα.